Haklar kâğıt üstünde kalmasın

Engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerinin açılışından denetimine, personel koşullarından bakım hizmetlerine kadar birçok alanı yeniden düzenleyen yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlandı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikle, 4 Kasım 2016'dan bu yana yürürlükte olan düzenleme değiştirildi. Engelli hakları savunucuları düzenlemeyi olumlu bulurken uygulamanın belirleyici olacağına dikkat çekti. 

KİLİT NOKTA UYGULAMADA

Kabul, Eşitlik Dahil Olma, İstihdam Otizm Derneği (KEDİ) Başkanı Serap Dikmen, yönetmelikte bazı iyileştirmeler yapılmış olsa da geçmiş deneyimlerin uygulama konusunda soru işaretleri yarattığını söyledi. Dikmen, "Her zaman olduğu gibi kâğıt üstünde bir ilerleme sağlanmış görünüyor. Ama kâğıt üstünde yasa ve yönetmeliklerde olan haklar uygulamada sorunlarla karşılaşıyor" dedi. Bakım merkezlerinin uzun süredir ciddi sorunlarla gündeme geldiğini belirten Dikmen, denetim mekanizmasının şeffaf olması gerektiğini vurguladı. ''Denetimle ilgili bir gelişme varmış gibi görünse de denetimlerde yine sivil toplum yok. En başta şeffaflık gerekiyor" diyen Dikmen, ''Yasa ve yönetmelik çıkarmakla işler bitmiyor. Kilit nokta uygulama" ifadelerini kullandı. 

Ceviz Otizm Araştırmaları ve Toplumsal Savunma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı, İstanbul Barosu Engelli Hakları Merkezi üyesi avukat Deniz Yazgan da bakım merkezlerindeki en büyük sorunlardan birinin kapalı ve denetimden uzak yapı olduğunu söyledi. Özellikle kendisini sözel olarak ifade edemeyen engelli bireylerin yaşadığı kötü muamele ve şiddetin bildirilmesinin güç olduğuna dikkat çeken Yazgan, bakım merkezlerinin "kapalı devre bir sistem" olmaktan çıkarılması gerektiğini belirtti. Yeni yönetmeliğin dilindeki değişikliğin önemli olduğunu belirten Yazgan, kötü muamelenin açık biçimde tanımlanmasını olumlu bulduğunu söyledi. Yazgan, "Biz bu yönetmeliği umutla karşılıyoruz ama sevince dönüşmesi için uygulamayı bekleyeceğiz" diye konuştu.

SAHA ÖNEMLİ

Türkiye Sakatlar Derneği Genel başkanı Şükrü Boyraz da "Yeni yönetmelikte, engelli bireylerin güvenli, erişilebilir ve nitelikli bakım hizmetlerine ulaşabilmesi amacıyla çalışmalar yürütüldüğü ifade edilmekte. Elbette engelli bireylerin insan onuruna yakışır, güvenli, erişilebilir ve nitelikli bakım hizmetlerine ulaşması temel bir haktır. Ancak bu hedefin hayata geçirilmesinde yalnızca yeni düzenlemelerin yapılması yeterli değildir" dedi. Düzenlemelerin sahada nasıl uygulanacağı, bakım hizmetlerinin nasıl denetleneceği ve engelli bireylerin haklarının ne ölçüde korunacağının belirleyici olacağını kaydeden Boyraz, özetle şunları söyledi: "Bizim temel yaklaşımımız açıktır. Mümkün olan her durumda aile yanında bakım desteklenmelidir. Türkiye Sakatlar Derneği olarak beklentimiz, yeni yönetmeliğin yalnızca mevzuatta kalan bir düzenleme olmaması; engelli bireylerin yaşamında gerçek ve ölçülebilir bir iyileşme yaratmasıdır. Engelli bireylerin bakım hakkı güvence altına alınmalı, aile yanında bakım güçlü biçimde desteklenmeli, bakım veren aile bireylerinin sosyal güvenliği sağlanmalı; kurumsal bakım hizmetleri ise uluslararası standartlara uygun, erişilebilir, nitelikli ve etkin biçimde denetlenen yapılar haline getirilmelidir."